Stichting Museum en Expositie Geleen

                                       Sittard, Geleen, Born

De Fluitspeler

De Fluitspeler

Kunstenaar: Jo Ramakers

Locatie: Pietersstraat

 

Voor het uit 1901 daterend Hubertushuis in Oud-Geleen aan de Jan Willenstraat, genoemd naar pastoor Hubertus Houbiers, staat sinds 1991 een opvallend bronzen (vrouwelijke) fluitspeler. In dit gemeenschapshuis is sinds mensenheugenis de harmonie St.-Cecilia 1866 van Oud-Geleen gehuisvest.

 

Jubileum

In 1991 vierde deze harmonie het 125-jarig bestaansfeest. In dit muziekgezelschap heeft beeldhouwer Jo Ramakers decennia lang gemusiceerd, met name op de dwarsfluit.

 

Jo begon in 1949 op elfjarige leeftijd op dwarsfluit te spelen. Zijn opleiding kreeg hij aan de Geleense muziekschool te Geleen met name solfège van de bekende componist Sef Penders, die ook muziekleer gaf. De eerste beginselen van het fluitspel ontving hij van Jo Dieteren. Hij was trompettist, maar hij gaf toen ook les in dwarsfluit. Daarna kreeg hij als leraar Raymond Delnoy uit Gulpen; pas afgestudeerd aan het conservatorium. Deze laatste werd later solo-fluitist bij het Rotterdam Philharmonisch Orkest. Vervolgens kreeg hij les van Harie Strijkers uit Berg aan de Maas, eerste fluitist van het destijds befaamde Mauritskorps en vader van schrijver dezes.

 

Tijdens deze opleidingsperiode behaalde Jo diverse graden voor het toelatingsexamen voor het conservatorium te Maastricht, maar deze opleiding raadde men destijds af.

 

Vervolgens heeft hij 42 jaar dwarsfluit en piccolo gespeeld bij de harmonie van Oud-Geleen. Na enige tijd is hij ook bestuurslid geworden, in totaal 25 jaar. Zijn taak als bestuurslid was het beheer van het instrumentarium en het uitvoeren van kleine reparaties. Verder het beheer van de muziekbibliotheek en de bestelling van de muziekwerken. Jo speelde ook twaalf jaar in het blaasorkest

“De Hasenthalers”. Ook leidde hij een aantal leerlingen op voor de dwarsfluit.

 

In totaal was hij 54 jaar actief binnen deze harmonie. Bij het bereiken van zijn 65e jaar heeft Jo zijn taak overgedragen aan de jongere garde. In 2003 is hij gestopt als actief bestuurslid. Hij is nu erelid en volgt nog steeds met belangstelling de activiteiten van zijn harmonie.

 

Syrinx

De fluitspeelster “syrinx” heeft hij gemaakt in 1991 ter gelegenheid van het 125-jarig bestaansfeest van harmonie St.Cecilia 1866 te Oud-Geleen. Dit bronzen beeld was een schenking van zijn vrouw Annie en hemzelf. Jo was toen zelf ook jubilaris en wel veertig jaar lid. Waarom schonken Annie en hij dit bronzen beeld? Zij hadden de keus een cadeau te geven in geld, een blaasinstrument te schenken of iets persoonlijk te schenken. Gekozen werd voor iets persoonlijks. Jo maakte als cadeau aan de harmonie en de gemeenschap van Oud-Geleen de fluitspeler, die als symbool staat voor de blaasmuziek. Zij vonden het zeer gepast om dit tijdens het jubileumjaar 1991 aan te bieden.

 

Voor het Hubertushuis staat dus een zogenaamde bronzen syrinx. In de Griekse mythologie is dat een nimf en leerlinge van de godin Artemis. Ramakers heeft zich in zijn werk meermalen laten inspireren vanuit de mythologie.

 

Een syrinx is een belangrijk figuur in de mythe van de panfluit. Syrinx werd bemind door de god Pan. Deze had bokkenpoten, horens en ruige haren en joeg reizigers schrik aan met zijn geschreeuw. In Arcadië, in het koude gebergte bij Nonacris, woonde te midden van een nimfenschaar, de nimf Syrinx. Al vaak had zij opdringerige saters of godenvolk afgetroefd. In jachtkledij leek ze net de jachtgodin Diana. Toen ze een keer van de Lycaeus kwam, kreeg Pan haar in het oog en riep haar. Syrinx bleef doof voor zijn geroep, vluchtte door de velden tot zij de zandbank in de Ladonstroom had bereikt. Ze was gestuit door het water en smeekte haar waterzusters haar onvindbaar te maken. Toen Pan haar bijna beet meende te hebben, had hij geen nimfenlichaam, maar moerasriet in zijn handen. Hij verzuchtte toen zo spijtig dat zijn adem door de stengels een dun geluid teweegbracht, een soort klagelijk gesuis. Door die nieuwe klank, die zachte toon werd Pan zo getroffen dat hij haar zei: “Dit zal voortaan onze gesprekstoon zijn.” Pan bond een aantal rietstengels samen en maakte hier een fluit van die prachtig klonk. Haar meisjesnaam bleef zo voortleven in de rietfluit en zo werd Pan, de god van de herders, de uitvinder van de panfluit.

 

Dit, zo kan men wel stellen, was historisch gezien de geboorte van het eerste blaasinstrument. Jo heeft zich de beeldende vrijheid genomen om een rietstengel als dwarsfluit te gebruiken voor zijn bronzen syrinx. De naam syrinx inspireerde overigens de componist Debussy tot het schrijven van een dwarsfluitsolo.

 

Jo Ramakers

Johannes Wilhelmus Gerardus Maria (Jo) Ramakers werd geboren in Geleen op 22 augustus 1938. Hij stamt af van een familie van kunstzinnige ambachtslieden. Zijn grootvader Jan Hendrik Joseph (Sjang) Ramakers (1862-1949) was een neef van de gebroeders Ramakers van het befaamde atelier Gebr. J.W. Ramakers& Zonen, atelier voor kerkelijke kunst in Oud-Geleen. Zijn grootvader werkte ook in dit atelier en was in zijn tijd de drijvende kracht. Ook zijn vader Jan Hendrik (Hary) Ramakers (1902-1982) werkte in het atelier. Tijdens de tweede wereldoorlog werd dit atelier vanwege het ontbreken van materialen opgeheven. Zijn vader Hary vond toen emplooi bij de staatsmijn Maurits.

Jo volgde na de lagere school nog een jaar voortgezet lager onderwijs. Hierna begon hij aan een technische opleiding machine-bankwerken en trad in 1954 in dienst van de Staatsmijnen.

Hij behaalde diverse vakdiploma’s. In 1960 maakte Jo een belangrijke ommezwaai in zijn leven. Jo ging de cursus algemene ontwikkeling van het nijverheidsonderwijs volgen en rondde deze opleiding in 1962 met goed gevolg af.

Hierna begon hij aan een HTS-avondstudie voor het lerarendiploma werktuigbouwkunde te Heerlen. Drie jaar later had hij het diploma van de basisopleiding nijverheidsonderwijs werktuigbouwkunde in zijn zak. In 1966 nam hij ontslag om verder te gaan studeren voor de nijverheidsakte Nj. Voor deze studie had hij een studiebeurs van het rijk gekregen en kon hierdoor in Rotterdam via een dagopleiding zijn studie afmaken. Deze onderwijsakte behaalde hij op 30 juni 1967. Vanaf dan tot aan zijn VUT heeft hij als leraar in het nijverheidsonderwijs les gegeven.

Het bloed kroop toch waar het niet gaan kon. Jo wilde meer en met name op creatief gebied. Om aan de Stadsacademie in Maastricht te kunnen studeren moest hij minstens Havo hebben. In twee jaar tijd behaalde hij aan het Avondcollege aan het Bernardinus-college in Heerlen op 24 juni 1972 zijn Havo-diploma. Niets stond zijn nieuwe studie in de weg. Jo verbreedde in creatief opzicht zijn horizon en behaalde aan de Maastrichtse Stadsacademie de diploma’s Handvaardigheid MO A (1975) en MO B (1978). Zijn aangeboren handvaardigheid werd hier verder verfijnd door bekende docenten als Sjra Schoffelen, Dries Engelen en Cees van de Vosse. Bijna veertig jaar oud begon hij in 1978 als vrij kunstenaar met beeldhouwen en werkt anno 2008, dertig jaar later, onverdroten door.

 

Structuur

De combinatie van kunst en techniek is voor Jo Ramakers een logisch gegeven. In zijn kunst is zijn technische achtergrond bijna altijd terug te vinden. Zijn werk is technisch goed doordacht en zorgvuldig afgewerkt. Naast deze ambachtelijkheid spelen in het werk van Ramakers ook fantasie, structuur en gevoel een zeer voorname rol. Hij maakt plastieken in brons, keramiek, plexiglas en giethars, die zowel figuratief als abstract kunnen zijn uitgewerkt. Vanaf 1978 heeft Ramakers meer dan honderd en vijftig exposities in binnen en buitenland gehouden. Werk van hem is veel in het bezit van vele particulieren, maar ook van de Kunstuitleen van het Bonnefantenmuseum te Maastricht, diverse bedrijven en overheidsinstanties. Vanaf 1981 heeft Ramakers verschillende monumentale opdrachten uitgevoerd, met name veel bronsplastieken, een reliëf en een staalplastiek.

De bronzen syrinx is onthuld op zondag 7 juli 1991 na afloop van een plechtige Hoogmis bij gelegenheid van het 125-jarig jubileum van de harmonie en een muzikale rondgang. Burgemeester Lurvink van Geleen onthulde het beeld en de pastoor van Oud-Geleen was present voor de inzegening.

Het is niet geheel verwonderlijk dat Jo later op mijn verzoek, in zijn bekende gestileerde vorm, een (mannelijke) fluitspeler vervaardigde voor de zoon van een van zijn leermeesters en bewonderaar van zijn werk!

 

Harry Strijkers

© DJK-ontwerp.nl 2017

Disclaimer